Views: 72
Στο επεισόδιο αυτό παρουσιάζουμε δείγματα της δουλειάς μας για να ξαναθυμηθούμε πως πορευτήκαμε με τους συνεργάτες μας όλα αυτά τα χρόνια!
Ευχόμαστε η αναδρομή αυτή να αποτελέσει ένα ενδιαφέρον και συγκινητικό ξεκίνημα της ραδιοφωνικής μας σειράς για τους ακροατές μας. Πιστεύουμε επίσης πως η προσπάθεια αυτή θα ενθαρρύνει νέες και ενδιαφέρουσες συνεργασίες για μελλοντικές παραγωγές που θα κρατήσουν το ενδιαφέρον σας!
Ευχαριστούμε εκ των προτέρων για την ακρόαση σας και θα χαρούμε πολύ να λάβουμε σχόλια σας!
In this episode we present samples of our work to remind us of how we have progressed with our partners over the years! We hope this retrospective will be an interesting and moving start to our audio podcast series for our audience. We believe that this effort will also encourage new and interesting collaborations for future productions that will keep your interest!
We hope you enjoy this episode and welcome your feedback and comments!
- Πλήρης κατάλογος των podcasts στο https://www.karpathos.net/apella-nota/podcasts
Εισαγωγή
Σας καλωσορίζουμε στην πρώτη ψηφιακή ραδιοεκπομπή – Podcast – που ξεκινήσαμε με αφορμή τη συμπλήρωση τριάντα σχεδόν ετών από τη δημιουργία της Apella Nota. Η ομάδα μας έχει επιμεληθεί μιας μεγάλης σειράς από έργα για να καταγράψουμε, να αναδείξουμε, και να διαδώσουμε τον Καρπαθιακό πολιτισμό και ειδικότερα τη μουσική μας παράδοση.
Είμαστε ο Περικλής Λαγωνικός του Θεόφιλου και της Ειρήνης με καταγωγή από το Όθος Καρπάθου και ο Μανόλης Τσαγκάρης του Μιχαλάκη και της Βασιλείας με καταγωγή από το Απέρι της Καρπάθου. Σε αυτό το επεισόδιο παρουσιάζουμε δείγματα της δουλειάς μας για να ξαναθυμηθούμε πως πορευτήκαμε αυτά τα τριάντα χρόνια!
Ήδη από το μακρινό 1995 – με υποκίνηση του Μανόλη που είχε πάντα πάθος για ηχογραφήσεις και τον ήχο γενικότερα – πήραμε την απόφαση να συνδυάσουμε τις δεξιότητες μας και την αγάπη μας για την Κάρπαθο, σε μια οργανωμένη προσπάθεια που δεν θα είχε προσωπική σφραγίδα αλλά τη δύναμη της ομάδας. Διαλέξαμε τον τίτλο Apella Nota συνδέοντας το μεγαλείο της καρπάθικης μουσικής παράδοσης με τη φυσική ομορφιά της Καρπάθου και αμέσως προσελκύσαμε συνεργάτες στα έργα μας.
Βρουκούντα 1996: ένα καθοριστικό έργο μας
Το καλοκαίρι του 1996 πήγαμε εξοπλισμένοι στο πανηγύρι του Άη Γιάννη στη Βρουκούντα όπου βιώσαμε και καταγράψαμε με μινιμαλιστική ηχογράφηση το μεγαλείο της καρπάθικης παράδοσης, μουσικής και ποιητικής. Απολαύσαμε τη φιλοξενία των συμπατριωτών μας και τη μυσταγωγία του γλεντιού και ήμασταν ευγνώμονες γιατί δέχτηκαν με κατανόηση το εγχείρημα να καταγράψουμε το γλέντι.
Σε ανταπόδοση της φιλοξενίας, φροντίσαμε να μοιραστούμε με όλους τους Καρπάθιους αποσπάσματα των ηχογραφήσεων. Μάλιστα κυκλοφορήσαμε ανεπίσημα ένα CD με χορούς, που προσέφερε μια καρπάθικη νότα σε γάμους που δεν είχαν καρπάθικα όργανα. Επίσης, ο ομογενειακός ραδιοφωνικός σταθμός COSMOS FM στην Αμερική, φιλοξένησε πολλές φορές τις μουσικές μας καταγραφές όπως και το ραδιόφωνο της Ολύμπου.
Ο Πάνω Χορός που καταγράψαμε τον Αύγουστο του 1996 αποτελεί μια μοναδική για τα δικά μας τουλάχιστον δεδομένα, ηχογράφηση. Ο άνεμος κόπασε, οι οργανοπαίχτες βρέθηκαν σε ένα τέλειο τρίγωνο, ενώ το τραπέζι που είχαν στηθεί δημιούργησε ένα άτυπο κρουστό που ρυθμικά συνοδεύει το χορό. Ο Γιάννης Αντιμησιάρης στη τσαμπούνα, ο Μιχάλης Ζωγραφίδης στη λύρα, και ο Γιάννης Πρεάρης στο λαούτο, μας χάρισαν μια μοναδική ερμηνεία ενός ζωντανού, ξεσηκωτικού χορού! Απολαύστε το αξέχαστο για εμάς αλλά και πολυακουσμένο κομμάτι.
[ηχητικό απόσπασμα – πάνω χορός – βρουκούντα]
Κάποτε θα πρέπει να κυκλοφορήσει και αυτό, όπως συνέβη το 2000 με την παραγωγή του πρώτου μας ψηφιακού δίσκου.
Η δισκογραφική μας δραστηριότητα
Το πρώτο CD που εκδόθηκε υπό την επιμέλεια της Apella Nota ήταν ο δίσκος Οι ξενιτεμένοι. Μεγάλος ο πόνος της ξενιτιάς για το νησί μας, κάτι που και εμείς βιώσαμε ζώντας για χρόνια στην Αμερική. Μια παλαιότερη παραγωγή σε κασέτα από τη δεκαετία του ‘80 μάς το υπενθύμιζε καθημερινά, αφού αποτελούσε αγαπημένο άκουσμα σε συνευρέσεις, εκδρομές και στο αυτοκίνητο!
Θεωρώντας ότι ένα τέτοιο έργο θα έπρεπε να φτάσει σε περισσότερους συμπατριώτες, πήραμε την πρωτοβουλία να το επανακυκλοφορήσουμε 15 περίπου χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση. Ο αείμνηστος Βασίλης Κρητσιώτης υπήρξε η κινητήρια δύναμη για το έργο αυτό, ενώ οι συντελεστές (Γιάννης και Μανόλης Παναγιώτου, Τίμης Βέργης, και ο στιχουργός Νίκος Διάκος) συμφώνησαν στην επανακυκλοφορία του.
Η αρχική master tape βρέθηκε σε άριστη κατάσταση, και μετά τις απαραίτητες τεχνικές επεξεργασίες, γεννήθηκε το πρώτο CD της Άπελλα Νότα, που συνοδεύτηκε από δίγλωσσο πολυσέλιδο βιβλιαράκι με στίχους, βιογραφίες των συντελεστών και σχόλια των παραγωγών.
Το απόσπασμα που ακολουθεί αποτελεί κατάθεση ψυχής του αείμνηστου λαϊκού ποιητή Νικολή του Διάκου από το Μεσοχώρι:
Δύσκολο είναι τη πληγή της ξενιτιάς να γιάνεις,
οι δυό πατρίδες εί’ κακές, όπως και να τα κάνεις.
Η μια δεμένο σε βαστά, με αγάπες κι αναμνήσεις,
κι η άλλη άλλη πλούτη άφθονα σου δίνει για να ζήσεις.
[ηχητικό απόσπασμα – οι ξενιτεμένοι – δύσκολο είναι τη πληγή]
Ο αείμνηστος Γιάννης Λαγωνικός, του Θεόφιλου, μας χάρισε τον εμβληματικό αγγλικό τίτλο του δίσκου, when the yearning rivers run, ενώ επανασυνέταξε τους στίχους ποιητικά στα αγγλικά:
It’s hard to heal the wound of isolation’s woes,
Homage to two lands is hard, whichever way it goes.
One country captivates with love and recollections,
The other offers wealth and bountiful attractions.
Ακολούθησαν και άλλες δύο επίσημες κυκλοφορίες ψηφιακών δίσκων, το CD «για μια στιγμή στ’ Απέρι» με ευκαιρία τα 10 χρόνια του Συλλόγου Απεριτών Αττικής «η Ομόνοια», και το CD «τ’ άχολο περιστέρι» σε συνεργασία με την Εκκλησιαστική Επιτροπή του Όθους προς τιμήν του Αγίου Παντελεήμονος στις Στες.
Όποτε ήταν εφικτό, παρουσιάσαμε αυτά τα έργα και μέσα από περιοδικά και εφημερίδες (όπως την Καρπαθιακή Ηχώ), ραδιοφωνικούς σταθμούς (όπως το COSMOS FM στην Αμερική, ή το Ραδιόφωνο της Κάσου και της Ολύμπου), καθώς και με αναρτήσεις στο διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Κάτι που μας φέρνει και στην εκδοτική μας δραστηριότητα ….
Οι εκδοτικές μας δραστηριότητες
Η ομάδα μας ασχολήθηκε επίσης με την επιμέλεια και έκδοση βιβλίων, αρχής γενομένης με αυτά του συνεργάτη μας Μανώλη Κασσώτη.
Ένα ξεχωριστό βιβλίο του είναι η «Παναγιά η Λαρνιώτισσα», όπου εξιστορεί τις περιπέτειες ενός μικρού παιδιού που απήγαγαν οι πειρατές από την Κάρπαθο. Κάθε φορά που το παιδί-πειρατής πλέον περνά από την Κάρπαθο, η καρδιά του χτύπαγε δυνατά! Ώσπου αποφασίζει να εγκαταλείψει το πλοίο του και να αναζητήσει την αιτία του σκιρτήματος του!
Ο αείμνηστος Νικολής ο Διάκος, πλαισιώνει το βιβλίο με μια ποιητική απόδοση του δράματος της μάνας που έχασε το παιδί του. Ακολουθεί απόσπασμα από την ραδιοεκπομπή – podcast που επιμεληθήκαμε με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του Μανώλη Κασσώτη για το δημοτικό ραδιόφωνο του Δήμου Καρπάθου το 2001.
[ηχητικό απόσπασμα – παναγία η λαρνιώτισσα – νίκος διάκος]
Πέρα από τα βιβλία του Μανώλη, η ομάδα μας επιμελήθηκε πλήθος άλλων έργων αφιλοκερδώς προς συλλόγους, όπως: το Ημερολόγιο με τα Γνωμικά για την Ομόνοια Αττικής ή τον «ποιητικό περίπατο στ’ Απέρι» (για την Καρπαθιακή Ηχώ), εξώφυλλα δίσκων, αφίσες, καρτ-ποστάλ καθώς και αναρτήσεις στο διαδίκτυο.
Καταγράφοντας τις δοξαριές του αείμνηστου Βασίλη Κρητσιώτη
Ας αναφερθούμε και πάλι στην καταγραφή της μουσικής μας παράδοσης. Κάθε φορά που βρισκόμαστε στην Κάρπαθο, εξοπλισμένοι με τα «εργαλεία των ηχογραφήσεων» επιδιώκουμε να καταγράψουμε περιστάσεις (γλέντια, γάμους βαφτίσια) και μεμονωμένους οργανοπαίχτες. Έτσι είχαμε την ευκαιρία να καταγράψουμε γλεντιστές και οργανοπαίχτες που δεν άφησαν πίσω οργανωμένο δισκογραφικό έργο.
Ανάμεσα σε αυτούς, θα θέλαμε να δώσουμε ιδιαίτερη μνεία στον αξέχαστο Βάσο Κρητσιώτη, τον καπετάνιο, που διετέλεσε και συνεργάτης της Apella Nota. Τον καταγράψαμε το 1999 στη σάλα του σπιτιού του στο Όθος, όπου μας χάρισε δεξιοτεχνικές δοξαριές με κρητική λύρα, συνοδευόμενος από τον γιο του τον Διογένη στο λαούτο. Ένα ανεπίσημο, περιορισμένης κυκλοφορίας CD με τίτλο «από της καρδιάς το βάθος» συμπεριέλαβε μέρος της καταγραφής μας. Στο απόσπασμά που θα ακούσετε τώρα, ο καπετάνιος παίζει και τραγουδά τον Κασιώτικο σκοπό «το Πάθος». Και μόνο που το αναφέρουμε συγκινούμαστε, πιστεύουμε ότι αυτό το συναίσθημα θα νοιώσετε και εσείς.
[ηχητικό απόσπασμα – από της καρδιάς τα βάθη – βάσος κρητσιώτης]
Αλλά δεν περιοριστήκαμε μόνο στο παρόν. Το ενδιαφέρον μας από νωρίς στράφηκε και στο παρελθόν.
Αναδεικνύοντας ιστορικές ηχογραφήσεις
Ένας άλλος τομέας της δραστηριότητας μας αφορά τις ιστορικές ηχογραφήσεις. Καταγραφές που αποτελούν πολύτιμα για όλους μας δείγματα της μουσικής μας παράδοσης που ο σύγχρονος τρόπος ζωής απειλεί. Στόχος μας είναι να τα επιμεληθούμε και να τα κοινοποιήσουμε σταδιακά και με σεβασμό στους αποδέκτες τους.
Πολλοί συμπατριώτες, μας εμπιστεύτηκαν ιστορικές ηχογραφήσεις που έπεσαν στα χέρια τους, από εποχές που η δισκογραφία ήταν σπάνια, ενώ ελάχιστοι διέθεταν μαγνητόφωνα. Σε αυτά τα αρχεία βρίσκονται κρυμμένοι λαογραφικοί θησαυροί, από θρυλικούς οργανοπαίχτες και γλεντιστές που ουδέποτε καταγράφηκαν επίσημα, όμως η φήμη τους παραμένει: Ο Μηνάς Παπαμηνάς, ο Μιχάλης Αναγνωστόπουλος – Υψηλός, ο Ηλίας Λαθουράκης, οι Κωστής και Αχιλλέας Βασιλαράκης, και ο Βασίλης Λαχανάς.
Να σημειώσουμε εδώ, ότι σχετικά πρόσφατα, ο συμπατριώτης Γιάννης Σπυρόπουλος μάς παραχώρησε το αρχείο του παππού του του Νίκου Χαζαντώνη, που 30 χρόνια πριν από εμάς, κατέγραφε τη μουσική και τα έθιμα της Καρπάθου με μαγνητόφωνο μπομπίνας.
Στην πρώτη του ταινία του 1963 συναντήσαμε ένα μαργαριτάρι: ο δεξιοτέχνης Γιάννης Γεργατσούλης με τον Κωστή Νικολάου παίζουν τον σκοπό της νύχτας που τραγουδά ο εμβληματικός Μιχάλης Αναγνωστόπουλος – Υψηλός το γνωστό του θέμα, τον ξενιτεμό:
Άφησ´τα να μουζώνουται, Νίκο τα ξένα μέρη,
γιατί και σύ τ’ αγάπησες ωσά κι εμέ τ’ Απέρι.
[ηχητικό απόσπασμα – σκοπός της νύχτας – νίκου χατζαντώνη]
Εκπληκτικό και να ακούμε τη φωνή του θρυλικού Υψηλού 60 χρόνια μετά!
Με αισιοδοξία για το μέλλον της καρπαθιακής παράδοσης
Η μελέτη των ιστορικών ηχογραφήσεων όμως, τι μας λέει για το παρόν και το μέλλον της Καρπάθικης Μουσικής και Ποιητικής Παράδοσης; Αισιόδοξοι ή απαισιόδοξοι;
Βλέπουμε με αισιοδοξία το μέλλον της Καρπάθου, τουλάχιστον στον τομέα αυτό. Η νέα γενιά των οργανοπαιχτών και γλεντιστών του νησιού μας γνωρίζει καλά τη μουσική μας παράδοση και την τηρεί. Μεγάλος αριθμός νέων σε κάθε χωριό συνεχίζει τη μουσική μας παράδοση, ενώ όλο και περισσότεροι συμπατριώτες μας συμμετέχουν στα γλέντια. Οι μαντινάδες συνεχίζουν να συντάσσονται και να τραγουδιούνται σε κάθε περίσταση, ακόμη και στα ηλεκτρονικά μέσα …
Τι καλύτερη απόδειξη από το επόμενο απόσπασμα;
Θέλοντας να καταγράψουμε τον ήχο του παραδοσιακού καφενείου η Τερψιθέα, του παππού του Μανόλη στο Απέρι, προσκαλέσαμε τον Κωστή Σταυράκη, που μας χάρισε μια ξεχωριστή ερμηνεία των τσακιστών δοξαριών του παππού του Κωστή Βασιλαράκη. Καταγράφηκε μαζί με τον θείο του Αχιλλέα Κ. Βασιλαράκη και τον Νίκο Πορτοκάλη τον Σεπτέμβριο του 2023.
[ηχητικό απόσπασμα – τσακιστές δοξαριές – κωστής σταυράκης]
Η διαδρομή μας συνεχίζεται …
Κάνοντας ταμείο αναγνωρίζουμε ότι αρκετά επετεύχθηκαν τα τελευταία τριάντα χρόνια… Και γι’ αυτό θέλουμε συνεχίσουμε την αποστολή της Apella Nota, που παραμένει η καταγραφή, η διάχυση και η μελέτη της Καρπαθιακής παράδοσης και πολιτισμού γενικότερα, απευθυνόμενοι σε ένα ευρύτερο κοινό Καρπαθίων, Φίλων της Καρπάθου και Ερευνητών. Εντός και εκτός Ελλάδας.
Μέρος αυτής της προσπάθειάς μας, αποτελεί και η σειρά των Apella Nota Podcasts που εγκαινιάζουμε.
Θέλουμε να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα όλους εκείνους που συνδράμουν στις προσπάθειες μας και επικουρούν τα έργα μας με κάθε τρόπο. Ευχαριστούμε συλλόγους και φορείς για τις συνεργασίες που μας προσφέρουν, καθώς και το αυξανόμενο μας κοινό που στηρίζει τα έργα μας.
Ευχαριστούμε και εσάς που μας ακούσατε και ευχόμαστε οι μελλοντικές μας παραγωγές να κρατήσουν το ενδιαφέρον σας! Θα τα ξαναπούμε σύντομα!
Κλείνουμε με τον σκοπό μήλο της μηλιάς του αείμνηστο Μηνά Παπαμηνά, σε ηχογράφηση του Μάκη Μαυρολέων όπως και το κομμάτι της εισαγωγής μας.
[ηχητικό απόσπασμα – μήλο της μηλιάς – μηνάς παπαμηνάς]
—————————————
Apella Nota
- Ιδρυτικά Μέλη: Μανόλης Μ. Τσαγκάρης, Περικλής Θ. Λαγωνικός, Μανώλης Γ. Κασσώτης
- Επίτιμα Μέλη: Βασίλης Εμ. Κρητσιώτης, Νίκος Εμ. Διάκος, Γιάννης Θ. Λαγωνικός, Ρίκα Μ. Τσαγκάρη
Σημειώσεις και Αναφορές
- Με αφορμή τη πρώτη ραδιοεκπομπή (Podcast) της Apella Nota (ANP101), συγγράψαμε το άρθρο αυτό, ως γραπτή απόδοση της, για όσους προτιμούν το γραπτό από το προφορικό λόγο
- Επίσης θα βρείτε αυτό το podcast στο κανάλι της Άπελλα Νότα στο YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=9hJYdFthbmw