Views: 0
Apella Nota Podcast Series – For The Love of Karpathos
Punente Fest / Γιορτές Μπονέντη
Με αφορμή την επερχόμενη μουσική εκδήλωση της σειράς Punente Fest, γνωστή και ως Γιορτές Μπονέντη, που θα γίνει στις 12 Σεπτέμβρη στις Στες, Καρπάθου, αναρτούμε και αυτό το συνοδευτικό άρθρο.
Αγέρηδες φυσάν ολοχρονίς, ξέχωρα ο μπονέντης. Όλο το καλοκαίρι ξεχύνεται μέχρι πάνω ψηλά στη ραχοκοκαλιά του νησιού. Εκεί μαζεύεται σ’ ένα γκριζωπό σύννεφο, για να κατηφορίσει έπειτα στις γύρω πλαγιές…
… αυτός ο αγέρας, με την τόσο επιβλητική παρουσία, έχει δεθεί με την ψυχή των ανθρώπων. Και δεν είναι ίσως υπερβολή να πει κανένας, πως όλη η εύχαρη διάθεση τους, με την ανάλαφρη και τόσο ευμετάβλητη ισορροπία, δεν μπορεί παρά να επηρεάζεται απ’ το αδιάκοπο και σβέλτο πέρασμα του, όπως από τις έντονες μεταπτώσεις της θάλασσας και τις τραχιές εναλλαγές του τοπίου.
Αυτό είναι ένα ποιητικό, φυσιολατρικό απόσπασμα, στο οποίο η άγρια φύση της Καρπάθου και ιδιαίτερα ο μπονέντης συνδέονται συμβολικά με την ψυχοσύνθεση και την πολιτισμική ταυτότητα των κατοίκων της. Βρίσκεται μέσα στο βιβλίο του αείμνηστου Κωνσταντίνου Κυζούλη από τη Βολάδα με τίτλο: «Ο Βασιλιάς της Αχάτας».
Δεν είναι τυχαίο που η σειρά εκδηλώσεων «Γιορτές Μπονέντη» – ή Punente Fest συνδέει τη στενή σχέση του τόπου μας με τον άνεμο, με στοιχεία πολιτισμού, ταυτότητας και συλλογικής έκφρασης.
Συμβολικά, οι «Γιορτές Μπονέντη», μεταφέρουν μουσικά ακούσματα στο νησί ενώ ταυτόχρονα οδηγούν τις δικές της μελωδίες και στον υπόλοιπο κόσμο», όπως μας εξήγησε η Φωτεινή Λαγωνικού, ένας από τους κύριους οργανωτές του Φεστιβάλ.
Ένα πρώτο στα χρονικά της Καρπάθου, το φεστιβάλ Μπονέντη διοργανώνεται στο Όθος, παρουσιάζοντας επίσης μια νέα ερμηνεία της δημοτικής μας μουσικής, καρπαθιακής και ελληνικής γενικότερα.
Η παραδοσιακή μουσική του νησιού μας, πλάστηκε μέσα από αργές διαδικασίες, όπου σκοποί δημιουργήθηκαν για να αποτελέσουν όχημα της σπάνιας ποιητικής συνομιλίας, αυτής του καρπαθιακού γλεντιού.
Σε μια Κάρπαθο απομονωμένη γεωγραφικά, με ελάχιστα ακούσματα εκτός αυτών που ευδοκιμούσαν στο νησί, η καρπαθιακή μουσική συντόνιζε τους κατοίκους γύρω από μια κοινή εμπειρία, αυτή των λαϊκών οργανοπαιχτών του γλεντιού και του χορού.
Μουσικά ακούσματα από άλλους τόπους έφτασαν στην Κάρπαθο μέσα από τα ταξίδια ταλαντούχων οργανοπαιχτών της, οι οποίοι, ερχόμενοι σε επαφή με διαφορετικές μουσικές παραδόσεις, αφομοίωσαν δημιουργικά όσα άκουγαν και τα μετέπλαθαν σε καρπαθιακούς σκοπούς. Σαν «επιλεκτικές μέλισσες», που συλλέγουν διαφορετικά άνθη για να δημιουργήσουν το δικό τους μέλι, οι μουσικοί του νησιού άντλησαν στοιχεία από ξένα ακούσματα και τα ενσωμάτωσαν στη δική τους μουσική παράδοση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η προφανής συγγένεια ανάμεσα στο σμυρναίικο «Εσύ που σέρνεις το χορό» που ακούσαμε και τον ιδιαίτερα λυρικό «Σκοπό της Νύχτας». Τη σχέση αυτή μελέτησαν και παρουσίασαν οι Μανώλης Κριτσιώτης και Μιλτιάδης Μαντινάος στο Απέρι, το 2022, φωτίζοντας μια ακόμη ενδιαφέρουσα διαδρομή μέσα από την οποία οι εξωτερικές μουσικές επιρροές μετασχηματίστηκαν και έγιναν κομμάτι της ιδιαίτερης καρπαθιακής μουσικής ταυτότητας.
Στη Γιορτή του Μπονέντη στις 12 Σεπτεμβρίου 2026, θα γευτούμε το ακριβώς αντίστροφο!
Καλλιτέχνες με καρπαθιακή καταγωγή και όχι μόνο, με μουσικές σπουδές και παρουσία στη διεθνή σκηνή, επιχειρούν να μεταφέρουν ελληνικές δημοτικές μελωδίες σε ευρύτερα ακροατήρια. Θα τους απολαύσουμε να αξιοποιούν το καλλιεργημένο μουσικό τους ταλέντο για να υφάνουν γνώριμους σκοπούς της Ελλάδας με μοντέρνα όργανα, συνθέσεις και αυτοσχεδιασμούς ταξιδεύοντας τα, με τον μπονέντη, στα πέρατα της γης.
Χαιρετίζουμε όλους τους καλλιτέχνες που θα συμμετάσχουν στην εκδήλωση, τη Μαρίσσα Μπίλη, τα αδέλφια Θοδωρή, Νίκο και Ανδρέα Ζιάρκα, τον James Wylie, το Βασίλη Ντοκάκη, το Δημήτρη Παγίδα, τη Βανέσσα Κουρτέση, και το Μιλτιάδη Μαντινάο. Θα τους απολαύσουμε στο Όθος της Καρπάθου, που αποτελεί και την ιδιαίτερη πατρίδα, των αδελφών Ζιάρκα, του Βασίλη και του Μιλτιάδη.
Πέρα από το ευρύτερο μουσικό πρόγραμμα που θα παρουσιάσουν, θα έχουμε τη μοναδική ευκαιρία να ακούσουμε καρπαθιακές μελωδίες με τη δική τους ερμηνεία. Θα κατανοήσουμε πως η μουσική παράδοση της ιδιαίτερης πατρίδας τους ενέπνευσε τις μουσικές τους συνθέσεις. Πρόκειται για συνάντηση της καρπαθιακής μουσικής παράδοσης με τον αυτοσχεδιαστικό κόσμο της jazz και άλλων μουσικών ρυθμών.
Αλλά ας δούμε δείγματα της δουλειάς μερικών από τους καλλιτέχνες…
Ένα από τα τραγούδια του δίσκου Valia Calda, από το ομώνυμο συγκρότημα των αδελφών Ζιάρκα, περιέχει το σκοπό της νύχτας! Είναι ενδιαφέρον πως ερμηνεύεται ο σκοπός και οι στίχοι μέσα σε ένα διαφορετικό μουσικό ύφος.
Είναι επίσης ενδιαφέρον το ότι ο τελευταίος τους δίσκος φέρει εμβληματικό τίτλο μιας μόνο λέξης: «Μέθεξη»!
Πράγματι, στο πλαίσιο του καρπαθιακού πολιτισμού, η μέθεξη είναι η κοινή ψυχική εμπειρία που δημιουργείται όταν άνθρωποι, τέχνη, παράδοση και τόπος ενώνονται σε ένα συλλογικό γεγονός. Οι συμμετέχοντες στο γλέντι συναντώνται σωματικά και ψυχικά, επικοινωνούν, μοιράζονται χαρές και λύπες και τελικά συνδέονται ακόμη περισσότερο μεταξύ τους και με τη γενέθλια γη.
Το τραγούδι “Trip for nothing” του δίσκου “Μέθεξη”, περιέχει και στίχους του μεταπολεμικού ποιητή Μίλτου Σαχτούρη, με θέμα τρία αστέρια που κάποτε ήταν τρία αδέλφια και μετά ανέβηκαν στον ουρανό.
Ο Βασίλης Ντοκάκης, επίσης με καταγωγή από το Όθος της Καρπάθου, είναι παραγωγός μουσικής, τραγουδοποιός, μίξερ και performer με έδρα την Αθήνα. Είναι ιδρυτικό μέλος και frontman του ελληνικού art rock συγκροτήματος No Clear Mind, με σημαντική παρουσία στη διεθνή μουσική σκηνή.
Ως ιδιοκτήτης του Lotus Studio Athens έχει παράγει μια σημαντική σειρά επιδραστικών Indie Pop άλμπουμ συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανανέωση της αθηναϊκής μουσικής σκηνής. Οι συνεργασίες του περιλαμβάνουν τους Φοίβο Δεληβοριά, Παύλο Παυλίδη, Nalyssa Green, Melentini, Freedom Candlemaker, και άλλους.
Ας απολαύσουμε ένα απόσπασμα από τραγούδι σύνθεσης και εκτέλεσης του Βασίλη με τον τίτλο Ocean (Ωκεανός)…
Τέλος, ο Μιλτιάδης Μαντινάος, είναι καθηγητής μουσικής, με πολυετείς σπουδές. Βαθύς γνώστης της καρπαθιακής μουσικής και ερευνητής. Τραγουδά και παίζει τσαμπούνα, λύρα και λαούτο και άλλα όργανα, ενώ συμμετείχε και στο δεύτερο CD της Άπελλα Νότα, «τ’ άχολο περιστέρι».
Περιμένουμε με ανυπομονησία το Φεστιβάλ του Μπονέντη, για να ακούσουμε αυτά που φέρνει ο μπονέντης στο νησί μας, από τους εκλεκτούς μας καλλιτέχνες και τους συνεργάτες τους.
Ως ομάδα της Apella Nota, σχεδιάζουμε να τους φιλοξενήσουμε σε επόμενο επεισόδιο, μετά την εκδήλωσή τους για να μοιραστούν μαζί μας τις δικές τους εντυπώσεις.
Ευχόμαστε στους καλλιτέχνες και διοργανωτές καλή επιτυχία. Προσκαλούμε όλους ανεξαιρέτως τους κατοίκους και φίλους της Καρπάθου να τους παρακολουθήσουν.
Κλείνουμε το άρθρο με τον κρητικό Συρτό, που παίζει δεξιοτεχνικά με λαούτο ο Νίκος Ζιάρκας. Απολαύστε το!
Μανόλης Μ. Τσαγγάρης / Περικλής Θ. Λαγωνικός
Πηγές κ Αναφορές
- https://youtu.be/UdCloqJB2rM?si=hX4gtprXu3o2diG1 [Εσύ που σέρνεις τον χορό]
- https://www.youtube.com/watch?v=WiZ7UstUhCw [Nocturne]
- Trip for nothing – https://www.youtube.com/watch?v=w2P082vg9ag
- https://www.youtube.com/watch?v=rfXCxeyhAAg&list=PLhnRSFPl-xolhp08Nc6KQq8HieIzo-y6g – the return – ocean
- https://www.youtube.com/watch?v=nc2cC36YkeQ – Συρτός